potius, cōsimilisque huic quam dicunt, Aurea ipsorū Legēda, aut Vitis patrū, aut Festiusli, aut Dormi secure, cæterisque Papisticis istis τοῖς τῶν ληρῶν λήροις foret. Nūc vero martyrum horum nō a nobis fecta, sed inflicta à vobis supplicia, atroxque cædes veriotē hanc cōprobant historiā, plurèsq̃ suæ veritatis testes habent q; vellemus ipsi qui historiā scripsimus. Venio tam ad alteram criminationis partē, quæ de Calendario fortassis obiicietur. Audio enim & hic mihi obstrepere non tacitas modò sententias, sed apertas papistarū quorundā voces, quibus iniquè a me factum videbitur, quod antiquatis arque ex Calēdario explosis veteris ecclesie Diuis, Martyribus, Cōfessorib9, Virginibùsq̃, nouos eorū loco Moartyres ac Cōfessores infultiā. Primùm nulli ego veterā Diuorum hoc facto præiudicatū velim. Neque verò idcò inter Diuos a me referūtur isti, quod inseruntur in Calēdariū. Hāc ego apotheosin mihi nunq; sumpsi, quā sibi tā cōfidenter sumpsit Gregorius nonus. Porto neque eò spectat hoc Calendarium, vt nouā aliquam festorū dierū legē præscribā ecclesiæ. Tū multo minus cultum sancti alicuius instituo. Festorū dierum iam plus satis erat in mundo. Vtinā dominicum solum sabbatum dignè, atque vt par est, trāsigerem9. Habeāt per me suum papistæ Calendariū. Habeat & ecclesia suos sanctos, tum recentes tum veteranos, modo probatos, modo interim iidem ne colantur, modo quàm sint vetusti, tàm verè etiam sancti sint.

Verum enimuero cum non dubitauit sua etiàm ætate Hieronimus multos existimare eorum gehennæ ignibus cruciari, quos multi passim pro sanctis haberent in ecclesia: quid hîc tum diceret Hieronimus, si modò superstes papisticā hāc sanctorum colluuiem & Calendaria, tot Papis, tot Episcopis, & Abbatibus oblita cerneret?

Quanquam a me quidem non aliter Calendarium hoc institutum est, nisi vt pro Indice duntaxat suum cuiusque martyris mensem & annum designante, ad priuatum Lectoris seruiret vsum. Et tamen si in tēplis etiā fas sit singulorum mensium dies pro priis sanctorum nomenclaturis consignare: quî minus liceat id mihi in veris istis facere martyribus, quod ipsi in suis pseudomartyribus tāta sibi licentia, ne dicam impudentia, permiserunt? Si non pœna, sed causa martyrem faciat, cur non vnum Cranmerū sexcētis Becketis Cātuariensibus nō conferā, sed prætulerim? Quid in Nicolao Ridleo videtur cū quouis Diuo Nicolao nō conferēdum? Qua in re Latimerus, Hoperus, Marsheus, Simpson9, cæterìq̃ christiani martyrii Cādidati, inferiores summis maximìsque illis papistici Calēdarii Diuis, imo multis etiam nominibus non præponendi videantur? Interim nullius ego boni sanctìq̃ viri (modo qui verē sanctus sit) causam lædo, nec memoriam extinguo, nec gloriam minuo. Et si cui hoc displiceat Calendarium, meminerit non in templis collocari, sed domesticæ tantum lectioni præparari.

Sed missis hisce aduersariorum calumniis, ad te, docte candidèque Lector (quoniā hæc ad te instituta est epistola) tempus est vt recurrat oratio, cuius in his rebus iudicium vt pluris æstimo, ira egeo magis hîc quoque patrocinio. Scio enim in vasta hac congerie reperies nonnulla, ad quæ merito corruges frontem. Neque vero fieri facile potuit, præsertim in tāta operis præcipitatione, vt cuncta ad a mussim atque ad vnquē perfectè adeo elimarentur, quin alicubi vel ex lassitudine dormitaret scriptor, vel per incuriā excideret authori aliquid, vel ex festinatione eueniret, quod cani solet in prouerbiis nimium præ studio properanti, cæcos nimirum producenti catulos. In quibus quidem excutiendis rebus magis nobis venia tua quam censura imploranda est. Quāobrem paucis hac apud te, docte simul & humanissime Lector, ante operis ingressū libuit προοιμιάζειν , vt si quid inter euoluendum occurrerit, non omnibus perfectum numeris, non ad Cleantis lucernam elucubratum, nō ad exquisitum Theologorum acumen expressum, aut minus alioqui acutissimis tuis dignum naribus, cogites hæc non tuis auribus data esse, sed meæ, hoc est crassioris turbæ hominibus, a quibus facilius leguntur libri quam iudicantur. Aut sine id quidem grauissimæ tuæ sententiæ fecerit saris, liceat illa mihi vti lege, qua semper permissum est opere in magno scriptori obrepere somnū. Quod si vero tuam hac in re facilitatem impetrauero, minus laborabo quid cæteri obstrepant, græci memor prouerbii, cuius & ipsos cōmeminisse velim: μωμήσεται τις θασσον ἔμιμήσεται.